انواع دفورميتى يا انحراف زانو + علائم وعلت آن

انواع انحراف زانو ممکن است برای بسیاری از افراد رخ دهد. انحراف زانو شامل پرانتزی شدن و یا ضربدری شدن پاها است. به طور کلی انحراف زانو به وضعیتی گفته می‌شود که در آن استخوان‌های ناحیه زانو و ساق پا از مسیر مستقیم و اصلی خود منحرف شده و دچار تغییر شکل شده‌اند.

دفورمیتی یا انحراف زانو چیست؟

انحراف زانو، به عارضه‌ای گفته می‌شود که طی آن زانو از حالت عادی خود منحرف شده و در این حالت استخوان ران و ساق پا در یک راستا قرار ندارند. مفصل زانو از اصلی ترین و پیچیده‌ترین مفصل‌های بدن است. این مفصل از 3 بخش استخوان ران، درشت نی و کشکک زانو تشکیل شده که در کنار هم به پایداری زانو کمک می‌کنند.

انحراف زانو در بسیاری از موارد بصورت مادرزادی و در برخی موارد به صورت غیر مادرزاد اتفاق می‌افتد. این امر موجب وارد شدن فشار بر مفصل زانو بیشتر از حالت طبیعی می‌شود و در برخی موارد این مشکل می‌تواند در فعالیت و عملکرد روزانه فرد اختلال ایجاد کند. این عارضه انواع مختلفی دارد که در این مقاله به بررسی آن خواهیم پرداخت.

بیشتر بخوانید: چگونه بهترین دکتر برای زانو پرانتزی را انتخاب کنیم؟

علت بروز انواع انحراف زانو

انحراف زانو ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد. این عارضه می‌تواند مادرزاد و یا غیر مادرزاد باشد. برخی از عوامل مانند کمبود کلسیم و ویتامین D در کودکان یا بزرگسالان و یا آسیب و ضربه به زانو در ایجاد این عارضه می‌تواند تاثیرگذار باشد. در ادامه عمده دلایلی که موجب انحراف یا دفورمیتی زانو می‌شود را بیان خواهیم کرد.

ضعف عضلات: ضعف عضلات مربوط به زانو مانند عضله 4 سر ران می‌تواند باعث انحراف زانو به سمت داخل یا خارج شود.

اختلالات ساختاری استخوانی: اختلالاتی مانند فلج مغزی، آرتروز، اختلالات در رشد استخوان یا شکستگی‌های قدیمی می‌توانند منجر به انحراف زانو شوند.

آسیب به رباط‌ها و غضروف‌ها: آسیب به رباط‌های مفصلی زانو، مانند آسیب ACL یا آسیب به غضروف زانو، می‌تواند باعث انحراف زانو شود.

بیشتر بخوانید: انحراف چرخشی اندام های تحتانی

عوامل زمینه‌ای: عواملی مانند وزن بالا، فعالیت‌های ورزشی نادرست، حرکات نادرست و یا فشار طولانی مدت بر روی زانو می‌توانند نقش داشته باشند.

عوامل ژنتیکی: برخی از افراد ممکن است به دلیل عوامل ژنتیکی، بیشتر در معرض خطر انحراف زانو باشند.

شرایط مربوط به رشد: در دوره‌های رشد، شرایطی مانند نرمی استخوان و یا ابتلا به برخی از بیماری‌ها می‌تواند به انحراف زانو منجر شود.
کمبود ویتامین D: کمبود این نوع ویتامین می‌تواند زمینه ساز انحراف زانو باشد.

دلایل انواع انحراف زانوی غیر مادرزادی

انحراف زانو غیر مادرزادی به وضعیتی اشاره دارد که پس از تولد و به دلیل عواملی مانند آسیب، بیماری‌ها یا عوامل محیطی ایجاد می‌شود. این نوع انحراف زانو ممکن است ناشی از ضعف عضلات، آسیب به رباط‌ها و غضروف‌ها، اختلالات ساختاری استخوانی، فعالیت‌های ورزشی نادرست یا فشار طولانی مدت بر روی زانو باشد. انحراف زانو غیر مادرزادی معمولاً قابل درمان است و ممکن است از طریق فیزیوتراپی، تمرینات تقویتی، استفاده از وسایل پزشکی یا در برخی موارد جراحی اصلاح شود.

دلایل انواع انحراف زانوی مادرزادی

انحراف زانو مادرزادی به شرایطی اطلاق می‌شود که انحراف از زمان تولد در استخوان‌ها و مفصل زانو وجود دارد. این نوع انحراف ممکن است به دلیل عوامل ژنتیکی، تغییرات در رشد جنین در دوران بارداری یا عوامل محیطی که بر تشکیل استخوان‌ها تأثیر می‌گذارد، ایجاد شود. انحراف زانو مادرزادی ممکن است شامل انحراف به سمت داخل به سمت خارج یا به سمت جلو باشد. درمان این نوع انحراف زانو ممکن است به صورت ترکیبی از جراحی و تمرینات فیزیکی باشد، به طوری که بهبود عملکرد استخوان و مفصل زانو حاصل شود.

بیشتر بخوانید: درمان پای پرانتزی در کودکان

انواع انحراف زانو شامل چه مواردی است؟

انحراف‌های زانو به طور کلی به چند دسته تقسیم می‌شود که در ادامه هر کدام از آن‌ها را تشریح خواهیم کرد:

انحراف زانو به سمت خارج پا (پای پرانتزی): در این حالت، زانو به سمت خارجی بدن منحرف می‌شود. این انحراف به دلیل عواملی مانند ضعف عضلات، اختلالات در ساختار استخوانی یا آسیب‌های مربوط به مفصل زانو اتفاق می‌افتد.

زانو پرانتزی حالتی است که هم در افراد بزرگسال و هم در کودکان و نوزادان دیده می شود. در حالت طبیعی، زمانی که فرد می ایستد، زانو های او بصورت صاف کنار یکدیگر قرار دارند و نباید فاصله آنچنانی بین زانو ها وجود داشته باشد. اگر فاصله بین دو زانو افزایش پیدا کرده و قوزک های پا به هم بچسبند، پای فرد در حالت پرانتزی قرار دارد. این حالت اگر بیش از حد باشد، ممکن است پزشک جراحی زانو پرانتزی را پیشنهاد کند.

بیشتر بخوانید: روش های درمان زانوی ضربدری با جراحی و بدون جراحی

انحراف زانو به داخل (زانوی ضربدری): در این حالت، زانو به سمت داخل بدن منحرف می‌شود. این نوع انحراف معمولاً به دلیل فشار غیر متناسب بر روی یکی از طرفین زانو یا مشکلات ساختاری در مفصل زانو ایجاد می‌شود.

زانو ضربدری در اکثر موارد در کودکان دیده می شود و ممکن است خود به خود برطرف شود. این عارضه در برخی موارد در افرار بزرگسال نیز دیده می شود. طی این عارضه، زانو به سمت داخل می چرخد. در حالت عادی، زمانی که فرد می ایستد، استخوان های پا باید صاف و بدون انحنا باشند و کشکک ها باید بطور منظم کنار یکدیگر قرار بگیرند.

در افرادی که زانوی ضربدری دارند، در هنگام ایستادن، قوزک های پا بیش از حد از هم فاصله دارند، زانو ها به هم چسبیده اند و پا حالتی شبیه ضربدر دارد. برای انحراف چرخشی اندام های تحتانی نیاز است که به متخصص ارتوپد مراجعه شود.

بیشتر بخوانید: درمان زانوی ضربدری کودکان

عقب زدگی زانو (هایپراکستنشن): در این حالت، زانو به سمت عقبی بیش از حد خم می‌شود که فشار بیش از حد به مفصل وارد می‌شود که موجب درد و ناراحتی در فرد خواهد شد. این مورد به دلیل اختلالات مربوط به عضلات و رباط‌های مفصل زانو یا آسیب‌های مرتبط با استخوان و غضروف زانو زخ می‌دهد و بیشتر در زنان دیده می‌شود. این عارضه نسبت به دو حات قبلی کمتر دیده می شود.

تشخیص انواع انحراف زانو

تشخیص انواع انحراف زانو بر اساس علائم و علت آن توسط پزشکان متخصص ارتوپد، انجام می‌شود. برای تشخیص این انحراف‌ها، استفاده از روش‌هایی مانند انجام آزمون‌های جسمانی، معاینه فیزیکی، تصویربرداری به کمک ، MRI و CT scan و همچنین تاریخچه پزشکی دقیق بیمار لازم است.

علائم مانند درد، ناراحتی، اختلال در حرکت زانو نیز ممکن است نشان دهنده وجود انحراف زانو باشند. پس از تشخیص، نوع و میزان انحراف مشخص شده و برنامه‌ای برای درمان و مداوا ارائه می‌شود.

سوالات متداول

نتیجه گیری

انحراف‌های زانو، از جمله مادرزادی و غیر مادرزادی، می‌توانند به عوامل مختلفی از جمله ضعف عضلات، آسیب به رباط‌ها و غضروف‌ها، اختلالات ساختاری استخوانی یا عوامل محیطی مرتبط باشد. برای تشخیص و درمان این انحراف‌ها، توصیه می‌شود با یک پزشک متخصص مشورت کرده و برنامه‌های درمانی مناسب بر اساس علت و شدت انحراف تعیین شود. درمان انحراف‌های زانو می‌تواند شامل فیزیوتراپی، تمرینات تقویتی، استفاده از وسایل پزشکی و در برخی موارد جراحی اصلاحی باشد.