تعویض مفصل شانه چه کاربردی دارد؟

تعویض مفصل شانه یکی از روش‌های جراحی برای بازسازی عملکرد شانه در افرادی است که به دلیل آسیب‌های شدید، التهاب مفصلی یا ساییدگی، از درد شدید و کاهش حرکت در این ناحیه رنج می‌برند. این عمل زمانی توصیه می‌شود که سایر روش‌های درمانی مانند فیزیوتراپی، داروهای ضد التهابی یا تزریق استروئیدها، نتایج مؤثری نداشته باشند. در این جراحی، مفصل آسیب ‌دیده شانه با یک پروتز مصنوعی جایگزین می‌شود تا درد کاهش یافته و حرکت طبیعی شانه بازگردانده شود.

بیشتر بخوانید: آرتروسکوپی شانه

تعویض مفصل شانه چیست؟

تعویض مفصل شانه یک نوع جراحی شانه است که برای بازسازی یا جایگزینی مفصل آسیب ‌دیده شانه انجام می‌شود. در این عمل، بخش‌های فرسوده یا آسیب‌ دیده استخوان و غضروف شانه با قطعات مصنوعی، که از فلز و پلاستیک ساخته می‌شوند، جایگزین می‌گردند. این جراحی به افرادی توصیه می‌شود که به دلیل شرایطی مانند آرتروز شدید، آسیب‌های ناشی از ضربه، یا فرسایش مفصل، درد و محدودیت شدید در حرکت شانه دارند و سایر روش‌های درمانی مثل داروها، فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل شانه یا تزریق‌های ضد التهاب موفق نبوده‌اند.

هدف از تعویض مفصل شانه کاهش درد، بهبود حرکت و عملکرد مفصل و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. این جراحی ممکن است شامل تعویض کل مفصل شانه یا فقط بخشی از آن باشد، بسته به شدت آسیب و نیازهای بیمار.

دلایل تعویض مفصل شانه

تعویض مفصل شانه به دلایل مختلفی انجام می‌شود که اغلب مرتبط با آسیب‌های شدید یا بیماری‌هایی است که مفصل شانه را تحت تأثیر قرار می‌دهند و باعث درد و کاهش حرکت می‌شوند. دلایل اصلی تعویض مفصل شانه عبارتند از:

آرتروز شدید (استئوآرتریت): این بیماری که به فرسایش و تخریب غضروف مفصل شانه منجر می‌شود، باعث درد و خشکی مفصل می‌گردد. در موارد پیشرفته، جراحی تعویض مفصل برای کاهش درد و بازگرداندن حرکت پیشنهاد می‌شود.

آرتریت روماتوئید: این نوع آرتریت التهابی می‌تواند به بافت‌های نرم و غضروف مفصل شانه آسیب بزند و موجب درد، تورم و کاهش حرکت شود. در مواردی که آسیب‌ها شدید باشد، تعویض مفصل شانه ممکن است بهترین گزینه باشد.

آسیب‌های ناشی از ضربه (تروما): شکستگی‌های شدید شانه که به استخوان‌های این ناحیه آسیب می‌زنند، ممکن است نیاز به جراحی تعویض مفصل داشته باشند، به ویژه زمانی که استخوان‌ها به طور مناسب بهبود نمی‌یابند یا به شدت خرد می‌شوند.

نکروز آواسکولار: در این شرایط، جریان خون به بخش‌های استخوان شانه کاهش یافته یا قطع می‌شود، که می‌تواند باعث مرگ بافت استخوانی شود. این مشکل در نهایت به تخریب مفصل و نیاز به تعویض آن منجر می‌شود.

پارگی مزمن تاندون روتاتور کاف: پارگی‌های طولانی مدت و درمان‌ نشده تاندون‌های اطراف شانه می‌تواند باعث آسیب به مفصل و درد شدید شود. در صورت عدم بهبودی با سایر روش‌های درمانی، جراحی تعویض مفصل ممکن است لازم باشد.

آرتریت پس از آسیب: این نوع آرتریت پس از آسیب‌های شدید یا شکستگی‌ها ایجاد می‌شود و به مرور زمان باعث تخریب مفصل شانه می‌گردد.

بیشتر بخوانید: هزینه تعویض مفصل شانه

تعویض مفصل برای شانه چگونه انجام می‌شود؟

تعویض مفصل شانه با هدف جایگزینی بخش‌های آسیب ‌دیده مفصل با قطعات مصنوعی انجام می‌شود. ابتدا بیمار تحت معاینات و آزمایش‌های لازم قرار می‌گیرد و پس از آماده ‌سازی، جراحی با بیهوشی عمومی یا بی‌حسی موضعی شروع می‌شود. جراح از طریق برشی در شانه به مفصل دسترسی پیدا کرده و بخش‌های آسیب‌دیده را برداشته و برای جایگذاری پروتز آماده می‌کند.

در مرحله بعد، قطعات مصنوعی شامل سر فلزی و سطح پلاستیکی جایگزین مفصل طبیعی شانه می‌شوند. این قطعات یا با سیمان مخصوص به استخوان متصل می‌شوند یا بدون سیمان به صورت مکانیکی جای‌گذاری می‌گردند.

پس از جراحی، محل برش بسته شده و بیمار به اتاق ریکاوری منتقل می‌شود. فیزیوتراپی بلافاصله پس از جراحی آغاز می‌شود تا حرکت و قدرت شانه بازگردد و فرایند بهبودی که ممکن است چندین هفته طول بکشد، کامل شود.

بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از آرتروسکوپی شانه

چه کسانی باید عمل تعویض مفصل شانه را انجام دهند؟

عمل تعویض مفصل شانه برای افرادی توصیه می‌شود که درد شدید و مزمن در شانه خود دارند و سایر روش‌های درمانی غیرجراحی برای آن‌ها مؤثر نبوده است. گروه‌های اصلی که ممکن است به این جراحی نیاز داشته باشند شامل موارد زیر هستند:

• کسانی که از انواع مختلف آرتروز مانند استئوآرتریت (آرتروز فرسایشی) یا آرتریت روماتوئید رنج می‌برند و درد و سفتی مفصل شانه زندگی روزمره آن‌ها را مختل کرده است، ممکن است از این جراحی بهره‌مند شوند.
• شکستگی‌های شدید یا آسیب‌های ناشی از ضربه که باعث تخریب مفصل شانه می‌شود و با درمان‌های معمول بهبود نمی‌یابند، ممکن است نیاز به تعویض مفصل داشته باشند.
• بیمارانی که دچار پارگی‌های مزمن و درمان‌نشده تاندون‌های اطراف شانه هستند و این مسئله منجر به ضعف شدید و درد شانه شده است، نیز ممکن است به جراحی تعویض مفصل نیاز داشته باشند.

مزایا و معایب تعویض شانه

تعویض مفصل شانه دارای مزایای قابل توجهی مانند کاهش درد شدید، بهبود حرکت و عملکرد مفصل، و افزایش کیفیت زندگی است. این جراحی به بیماران کمک می‌کند تا از محدودیت‌های ناشی از آرتروز، آسیب‌های مفصلی یا مشکلات روتاتور کاف رهایی یابند. همچنین، پروتزهای شانه طول عمر بالایی دارند و در بسیاری از موارد نتایج طولانی ‌مدت و موفقیت‌ آمیزی ارائه می‌دهند.

با این حال، این جراحی معایبی نیز دارد که شامل خطر عفونت، فرسایش پروتز در طول زمان، و احتمال نیاز به جراحی مجدد است. همچنین، بیماران ممکن است با محدودیت‌هایی در انجام حرکت‌های شدید یا بلند کردن اجسام سنگین مواجه شوند و دوره بهبودی می‌تواند طولانی باشد، که نیاز به فیزیوتراپی و مراقبت‌های پس از جراحی دارد.

اقدامات قبل از تعویض مفصل شانه که باید انجام دهید

قبل از جراحی تعویض مفصل شانه، بیمار باید تحت ارزیابی دقیق پزشکی قرار گیرد که شامل مشاوره با پزشک و انجام آزمایش‌هایی مانند تصویربرداری با اشعه ایکس یا MRI است. همچنین، بیمار باید مصرف داروهای خاص، به ویژه داروهای ضد انعقاد خون، را با مشورت پزشک تنظیم کند و در صورت امکان یک دوره فیزیوتراپی را برای تقویت عضلات شانه آغاز کند.

ترک سیگار و مصرف الکل نیز توصیه می‌شود، زیرا این موارد می‌توانند فرایند بهبودی را مختل کنند. علاوه بر این، بیمار باید برای دوران نقاهت برنامه‌ریزی کرده و وسایل کمکی مانند بالشت‌های حمایتی را تهیه کند و با یک همراه برای کمک به انجام فعالیت‌های روزمره هماهنگی‌های لازم را انجام دهد. این اقدامات به بهبود نتایج جراحی و کاهش خطرات احتمالی کمک می‌کنند.

نتیجه گیری

تعویض مفصل شانه یک روش جراحی مؤثر برای درمان مشکلات شدید شانه، از جمله آرتروز و آسیب‌های ناشی از ضربه است که می‌تواند به کاهش درد، بهبود حرکت و افزایش کیفیت زندگی بیماران کمک کند. با پیشرفت‌های پزشکی، نتایج این جراحی رضایت ‌بخش و طولانی ‌مدت است. با این حال، بیماران باید اقدامات لازم قبل از جراحی و برنامه‌ ریزی برای دوره نقاهت را مدنظر قرار دهند و از مزایا و معایب این عمل آگاهی کامل داشته باشند.

سوالات متداول