تعویض مفصل لگن چگونه انجام می‌شود؟

تعویض مفصل لگن یکی از جراحی‌های مهم و موثر است که می‌تواند درد شدید لگن را کاهش داده و امکان حرکت راحت‌تر را دوباره به شما بازگرداند. لگن در واقع ساختمانی حلقوی شکل می باشد که از پایین با استخوان ران و از بالا با ستون فقرات ارتباط دارد. که در واقع باعث ارتباط تنه با اندام های تحتانی می شود. به وسیله لگن نیروی وزن از بالا تنه به اندام های تحتانی وارد می شود. ران بزرگ ترین استخوان بدن به شمار می رود که از طریق مفصل به لگن متصل می شود. گاهی اوقات به دلایل مختلف نیاز به جراحی تعویض مفصل لگن داریم با ما همراه باشید تا شما را با جراحی تعویض مفصل لگن آشنا کنیم.

بیشتر بخوانید: آرتروز مفصل لگن

تعویض مفصل لگن چیست؟

جراحی تعویض مفصل لگن در آخرین مرحله درمان مشکلات مفصل لگن انجام می‌شود. زمانی که مشکلاتی نظیر آرتروز، آرتریت التهابی و … با دارو و فیزیوتراپی درمان نشود عمل تعویض‌مفصل لگن پیشنهاد می‌شود. در مواردی دیگر پس از بروز شکستگی، دررفتگی، جراحت بهبود نیافته، اختلالات لگن دوران کودکی به منظور بهبود علائم و مشکلات ناشی از آن جراحی تعویض مفصل توصیه می‌شود.

علائم نیاز به تعویض مفصل لگن

تشخیص به موقع نیاز به تعویض مفصل لگن می‌تواند از پیشرفت درد و محدودیت حرکتی جلوگیری کند. شناخت علائم هشداردهنده به بیمار کمک می‌کند تا در زمان مناسب برای مشاوره و درمان اقدام کند. علائم نیاز به تعویض‌‌مفصل لگن عبارتند از:

• درد مداوم در ناحیه لگن، ران یا کشاله ران که با استراحت کاهش نمی‌یابد
• خشکی و محدودیت حرکتی مفصل لگن، به ویژه هنگام راه رفتن یا خم شدن
• صداهای ناهنجار مانند تق یا ساییدگی هنگام حرکت مفصل
• تورم یا التهاب در ناحیه لگن
• کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزمره مانند بالا رفتن از پله یا نشستن و برخاستن
• درد شبانه که خواب فرد را مختل می‌کند

بیشتر بخوانید: تعویض مفصل لگن در سالمندان

علل شایع آسیب مفصل لگن

آسیب مفصل لگن می‌تواند ناشی از عوامل متعددی باشد که به مرور زمان عملکرد طبیعی مفصل را مختل کرده و درد یا محدودیت حرکت ایجاد می‌کنند. شناخت این علل به پیشگیری و درمان به موقع کمک می‌کند. علل شایع آسیب مفصل لگن عبارتند از:

• آرتروز (Osteoarthritis): ساییدگی و فرسودگی غضروف مفصل لگن که باعث درد و محدودیت حرکت می‌شود
• پوکی استخوان و شکستگی‌ها: کاهش تراکم استخوان و شکستگی‌های ناشی از زمین خوردن یا ضربه
• آسیب‌های ورزشی یا تروما: ضربه مستقیم به لگن یا آسیب‌های مکرر ناشی از ورزش‌های سنگین
• آرتریت روماتوئید و بیماری‌های التهابی مفصل: التهاب مزمن که غضروف و استخوان را تخریب می‌کند
• ناهنجاری‌های مادرزادی یا رشد غیرطبیعی لگن: مشکلاتی که از بدو تولد یا دوران رشد ایجاد شده‌اند
• عفونت‌های مفصلی: عفونت‌هایی که به مفصل لگن آسیب وارد می‌کنند

انواع روش‌های تعویض مفصل لگن

عمل تعویض‌مفصل لگن یک جراحی پیچیده است که با دو روش انجام می‌شود که در ادامه به آن اشاره خواهیم کرد:

تعویض کامل مفصل لگن

 در عمل تعویض کامل مفصل لگن که شایعترین نوع این جراحی است سر استخوان ران و استابولوم( بخشی از استخوان لگن خاصره که به شکل کاسه بوده و سر استخوان ران را در درون خود جای داده است.) به طور کامل  با پروتز مصنوعی جایگزین می‌شوند.

تعویض جزئی مفصل لگن

 در تعویض جزئی مفصل لگن، تنها سر استخوان ران جایگزین می‌شود این روش معمولاً برای بیمارانی که دچار شکستگی‌های خاص در ناحیه لگن شده‌اند، انجام می‌شود.

بیشتر بخوانید: آسیب های ورزشی لگن

مزایای تعویض مفصل لگن

 تعویض مفصل لگن به عنوان آخرین مرحله درمانی برای مفصل آسیب دیده لگن انجام می‌شود که انجام این جراحی با مزایای بسیاری همراه است در ادامه به برخی از مهمترین مزایای این عمل اشاره خواهیم کرد: 

مهمترین مزیت انجام این جراحی تسکین درد است. 

تعویض مفصل لگن موجب بهبود توانایی حرکتی بیمار می‌شود.

بهبود قدرت بیمار از دیگر مزایای انجام این عمل جراحی است.

هماهنگی میان‌تنه و پا پس از تعویض‌مفصل لگن بهبود پیدا می‌کند.

نحوه انجام جراحی تعویض مفصل لگن

عمل تعویض مفصل لگن دارای مراحل مختلف بوده و توسط یک جراح متخصص ارتوپد انجام می‌شود و طی آن مفصل مصنوعی جایگزین مفصل آسیب دیده می‌شود. در ادامه به مراحل انجام این جراحی اشاره خواهیم کرد:

1. این جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود و پزشک ارتوپد پس از بیهوشی بیمار برش‌های در ناحیه مورد نظر ایجاد می‌کند.
2. قسمت فوقانی استخوان ران که در ناحیه‌ی لگن دچار آسیب شده است از بدن بیمار خارج می‌شود.
3. یک کره‌ی فلزی به بخش سالم استخوان ران متصل می‌شود.
4. جراح محل اتصال سر استخوان ران به لگن را از غضروف‌های آسیب دیده پاکسازی می‌کند.
5. در نهایت بخش استابولوم لگن به شکل حفره و نیم کره در می‌آید. ابتدا کاسه فلزی و سپس کاسه پلاستیکی درون آن قرار داده می‌شود تا کره فلزی قادر به حرکت در جهات مختلف باشد.
6. برش‌های جراحی با بخیه بسته می‌شوند.

ممکن است برای ساخت بخش‌های مختلف پروتز مصنوعی از پلی اتیلن یا سرامیک استفاده شود. مدت زمان انجام جراحی تعویض مفصل لگن با توجه به پیچیدگی عمل متفاوت است اما به طور کلی حدود 1 الی 2 ساعت طول می‌کشد.

آمادگی‌ قبل از تعویض مفصل لگن

لازم است بیمار پیش از ورود به اتاق عمل آمادگی لازم را داشته باشد تا از بروز عوارض ثانویه پیشگیری شود. در ادامه به مراحل آمادگی پیش از جراحی تعویض‌مفصل لگن اشاره خواهیم کرد:

• پزشک پیش از هر اقدامی به بررسی وضعیت بیمار در هنگام راه رفتن می‌پردازد.
• معاینه وضعیت جسمانی و احتمال تغییر شکل و کوتاهی اندام تحتانی بیمار انجام می‌شود.
• پزشک باید مفصل لگن بیمار را به طور دقیق بررسی کرده و میزان درد او را بسنجد.
• تصویربرداری و اسکن دقیق از مفصل لگن، به منظور دریافت مجوز جراحی باید انجام شود.
• آزمایش‌های خون و ادرار باید انجام شود.
• به منظور بررسی سلامت قلب و توان بیهوشی بیمار، باید نوار قلب انجام شود.
• بیماری‌های خاص یا مزمن و همچنین مصرف داروهای مختلف مانند انواع مسکنها، آسپرین و… باید به پزشک اطلاع داده شود.

بیشتر بخوانید: درمان شکستگی لگن

افراد کاندید تعویض مفصل لگن

تعویض مفصل لگن یکی از موثرترین و پیچیده ترین اعمال جراحی است. با انجام جراحی تعویض‌مفصل لگن، بیمار می‌تواند به فعالیت‌های روزمره خود را از سر گیرد. این جراحی برای افرادی که به طور کامل مفصل لگن خود را از دست داده اند انجام می‌شود در ادامه به معرفی افراد کاندید این جراحی می‌پردازیم.

• افرادی که به آرتروز شدید مبتلا هستند برای بهبود وضعیت راه رفتن می‌توانند جراحی تعویض مفصل لگن را انجام دهند.
• کسانی که دچار شکستگی یا دررفتگی لگن شده‌اند در صورتی که جراحت آنان به خوبی بهبود پیدا نکند ممکن است مجبور به انجام جراحی تعویض مفصل لگن شوند.
• اگر خون رسانی به قسمتی از لگن فرد دچار اختلال شود. سلول‌های استخوانی دچار “نکروز” خواهند شد و ضرورت تعویض مفصل لگن احساس می‌شود.
• افرادی که به بیماری خود ایمن روماتیسم مبتلا هستند دچار تورم و آسیب به مفصل لگن می‌شوند در نتیجه درمان با تعویض مفصل لگن برای این افراد انجام می‌شود.

عوارض ناشی از تعویض مفصل لگن

جراحی تعویض‌مفصل لگن در اکثر مواقع موفقیت آمیز می باشد ولی گاهی با یک سری عوارض را به همراه دارد که عبارتند از:

• یکی از عوارض بعد از جراحی ایجاد درد در محل جراحی می باشد که از طریق مصرف مسکن می توانید درد آن را کاهش دهید.
• از دیگر عوارض آن عفونت ناحیه جراحی می باشد که می توانید از طریق خوردن آنتی بیوتیک و تعویض هر روز پانسمان، از عفونت آن جلوگیری کنید.
• گاهی اوقات در محل جراحی لخته های خونی ایجاد می شود که پزشک می تواند برای شما دارو های رقیق کننده خون تجویز کند.
• از عوارض بعدی آن نابرابری طول پاها می باشد که بستگی به مهارت متخصص دارد. این مشکل هم به وسیله کفش های مخصوص، قابل حل است.
• گاهی اوقات مفصل مصنوعی دچار دررفتگی میشود که اکثرا بدون نیاز به عمل جراحی، قابل ترمیم است.

مراقبت‌های بعد از جراحی تعویض مفصل لگن

مراقبت‌ های بعد از جراحی تعویض مفصل لگن برای تسریع بهبودی، کاهش درد و جلوگیری از عوارض احتمالی بسیار مهم هستند. رعایت نکات زیر به شما کمک می‌کند سریع‌تر به حرکت طبیعی بازگردید و نتیجه جراحی بهتر شود. مراقبت‌های بعد از جراحی تعویض مفصل لگن شامل موارد زیر است:

• پیروی دقیق از دستورات پزشک در مصرف داروها و مسکن‌ها
• انجام تمرینات فیزیوتراپی و حرکات پیشنهادی برای تقویت عضلات لگن
• جلوگیری از خم کردن بیش از حد لگن و رعایت محدودیت‌های حرکتی اولیه
• استفاده از وسایل کمکی مانند واکر، عصا یا دستگیره برای راه رفتن بعد از جراحی تعویض مفصل لگن
• مراقبت از محل زخم و رعایت بهداشت برای جلوگیری از عفونت
• پرهیز از فعالیت‌های سنگین یا فشار آوردن روی مفصل تا زمان تایید پزشک
• رعایت رژیم غذایی سالم و نوشیدن مایعات کافی برای تسریع ترمیم

مدت زمان بهبودی بعد از تعویض مفصل لگن

مدت زمان بهبودی بعد از تعویض مفصل لگن به عوامل متعددی مانند سن بیمار، وضعیت عمومی بدن، شدت آسیب مفصل و رعایت مراقبت‌های بعد از جراحی بستگی دارد. در هفته‌های اول (۰ تا ۶ هفته) درد اولیه کاهش یافته، تورم کنترل می‌شود و حرکات سبک با کمک فیزیوتراپی و وسایل کمکی آغاز می‌شود تا بدن به تدریج با پروتز جدید سازگار شود.

در هفته‌های میانی (۶ تا ۱۲ هفته) دامنه حرکتی افزایش یافته و عضلات اطراف لگن تقویت می‌شوند، و در هفته‌های پایانی (۳ تا ۶ ماه) اکثر بیماران قادرند فعالیت‌های روزمره را بدون کمک انجام دهند و به تدریج به فعالیت‌های سبک بازگردند. پس از ۶ ماه، انجام فعالیت‌های معمولی و ورزش‌های سبک بدون درد امکان‌پذیر است، هرچند تثبیت کامل پروتز ممکن است تا یک سال طول بکشد.

هزینه جراحی تعویض مفصل لگن

هزینه جراحی تعویض‌مفصل لگن به عوامل متعددی بستگی دارد و نمی‌توان یک رقم ثابت برای همه بیماران تعیین کرد. نوع پروتز استفاده شده، پیچیدگی جراحی، تجربه و تخصص جراح، مدت زمان بستری در بیمارستان و خدمات جانبی مانند فیزیوتراپی و داروهای پس از عمل از مهم‌ترین عواملی هستند که بر هزینه نهایی تأثیر می‌گذارند. پزشک پس از معاینه کامل بیمار و بررسی نیازهای درمانی، برآورد دقیقی از هزینه‌ها ارائه می‌دهد تا بیمار بتواند تصمیمی آگاهانه برای انجام جراحی بگیرد.

سوالات متداول

نتیجه گیری

تعویض مفصل لگن یک روش جراحی برای رفع درد و مشکلات حرکتی در ناحیه لگن است. در این عمل، بخش‌های آسیب دیده مفصل لگن با ایمپلنت مصنوعی جایگزین می‌شود. این جراحی را می‌تواند برای هر دو مفصل لگن به صورت همزمان انجام شود. برای انجام جراحی تعویض مفصل لگن لازم است به پزشک ماهر و باتجربه  در زمینه جراحی مفاصل مراجعه کنید.