درمان زانوی ضربدری کودکان

درمان زانوی ضربدری کودکان در بسیاری مواقع بسیاری پیچیده نیست و به روش‌های مختلف انجام می‌شود زانوی ضربدری کودک اغلب به خودی خود درمان می‌شود اما اگرعلائم این عارضه رفع نشود و در سنین بالاتر ادامه داشته باشد با برخی راه حل ها قابل درمان است.

زانوی ضربدری در کودکان چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص زانوی ضربدری در کودکان با معاینه بالینی آغاز می‌شود. پزشک از کودک می‌خواهد صاف بایستد به طوری که قوزک پاها به هم بچسبد. اگر در این حالت بین زانوها فاصله قابل توجهی وجود داشته باشد، احتمال زانوی ضربدری مطرح می‌شود. پزشک همچنین نحوه راه رفتن، وضعیت قرارگیری پاها و تقارن اندام‌ها را بررسی می‌کند تا شدت انحراف مشخص شود.

در مرحله بعد، اندازه‌گیری فاصله بین زانوها یا زاویه انحراف اندام تحتانی انجام می‌شود. این اندازه‌گیری کمک می‌کند مشخص شود انحراف در محدوده طبیعی سن کودک است یا نیاز به پیگیری دارد. در بسیاری از کودکان خردسال، درجات خفیف زانوی ضربدری می‌تواند بخشی از روند طبیعی رشد باشد و با افزایش سن اصلاح شود.

در مواردی که انحراف شدید باشد، یک‌طرفه دیده شود یا همراه با درد و اختلال در راه رفتن باشد، ممکن است پزشک تصویربرداری مانند رادیوگرافی درخواست کند. عکس‌برداری از اندام تحتانی به ارزیابی دقیق زاویه استخوان‌ها و بررسی مشکلات زمینه‌ای کمک می‌کند تا بهترین تصمیم درمانی گرفته شود.

برای رزرو نوبت و یا مشاوره با دکتر مهدی مقتدائی در مورد درمان زانوی ضربدری در کودکان با شماره زیر تماس بگیرید.

انواع روش‌های درمانی زانوی ضربدری کودکان

در بسیاری مواقع از ایجاد عارضه زانوی ضربدری در کودکان نمی توان پیشگیری کرد اما با شناسایی علت ایجاد عارضه می‌توان از پیشرفت آن جلوگیری کرده و درمان پذیر است. امروزه روش‌های درمانی فراوانی برای بهبودی این عارضه وجود دارد درمان پای ضربدری کودکان به صورت مشترک با پزشکان ارتوپد و فیزیوتراپیست‌ها صورت می‌گیرد. روش های درمان زانوی ضربدری کودکان شامل مراحل زیر است:

دارودرمانی

برخی از کودکان به دلیل ابتلا به نرمی استخوان دچار عارضه زانوی ضربدری می‌شوند و پزشک با تجویز مکمل های دارویی مانند: کلسیم و ویتامین D، درمان کودک را آغاز می‌کند اما اگر نرمی استخوان در کودک به این مکمل ها مقاوم باشد، ویتامین D و فسفر جایگزین می‌شود.

استفاده از بریس زانو 

استفاده از بریس(آتل) یکی از اقدامات موثر برای درمان زانوی ضربدری کودکان است. این روش درمانی برای کودکان و نوجوانان که صفحات رشد استخوان آنان هنوز بسته نشده، بسیار تاثیر گذار است. البته استفاده طولانی ‌مدت از بریس می‌تواند عوارضی همچون تضعیف عضلات پیرامون زانو را به دنبال داشته باشد. 

بیشتر بخوانید: درمان پای پرانتزی کودکان

استفاده از کفی طبی

در برخی کودکانی که دچار عارضه زانوی ضربدری هستند پزشک استفاده از کفی طبی کفش را توصیه می‌کند.کفی طبی کفش نابرابری ایجاد شده در پاها را اصلاح کرده و موجب تعادل کودک در راه رفتن می‌شود همچنین درد را کاهش می‌دهد.

کاهش وزن

اضافه وزن یکی از عوامل تشدید کننده زانوی ضربدری کودکان است بنابراین متخصص ارتوپدی برای کودکانی که دارای اضافه وزن بوده و در عین حال مبتلا به زانوی ضربدری هستند، کاهش وزن را توصیه می ‌کند. تحرک کافی و رژیم غذایی مناسب دو موضوع کلیدی برای کاهش وزن است. 

تمرینات ورزشی

یکی دیگر از روش‌های درمان زانوی ضربدری کودکان انجام تمرینات ورزشی مرتبط است. تمرینات ورزشی مناسب برای کودکان مبتلا به زانوی ضربدری، با توجه به شرایط فردی و به ‌صورت اختصاصی توسط فیزیوتراپ تعیین می‌شود. این تمرینات شامل :تقویت عضلات پا، تمرینات تعادل و تمرینات توانبخشی است.

ماساژ درمانی

گاهی می تواند برای درمان زانوی ضربدری کودکان از روش ماساژ درمانی استفاده کرد. این روش برای رشد استخوان در جهت درست بسیار کمک کننده است.

جراحی

هنگامی که هیچ کدام از روش‌های درمانی موثر واقع نشود، متخصص ارتوپد گزینه جراحی را برای درمان زانوی ضربدری کودکان پیشنهاد می‌کند و به طور کلی، درمان به روش جراحی به دو دسته تقسیم می‌شود.

جراحی استئوتومی

جراحی استئوتومی، رایج ‌ترین روش جراحی در این زمینه است. در این روش جراح بخشی از استخوان را برداشته ‌و در موقعیت مناسب و تراز قرار می‌دهد. علائمی چون درد و اختلال در راه رفتن پس از جراحی بهبود می‌‌یابد. البته این نوع عمل جراحی به ندرت برای کودکان مورد استفاده قرار می‌گیرد.  

بیشتر بخوانید: درمان دررفتگی مادرزادی مفصل زانو

جراحی رشد هدایت شده

در این روش جراحی که بیشتر برای کودکان استفاده می شود  صفحاتی فلزی در استخوان معیوب کودک جایگذاری شده تا رشد آن را به صورت مطلوب هدایت کند. پس از بهبود علائم و بازگشت پا به حالت طبیعی این صفحات از پای کودک خارج می شود. 

درمان زانوی ضربدری کودکان با تمرینات اصلاحی

درمان زانوی ضربدری کودکان با تمرینات اصلاحی یکی از مؤثرترین روش‌های غیرجراحی در موارد خفیف تا متوسط است. هدف این تمرینات، تقویت عضلات ضعیف به‌ویژه عضلات داخلی ران و لگن و در عین حال کشش عضلات سفت و کوتاه‌شده است. با ایجاد تعادل عضلانی، فشار روی مفصل زانو کاهش پیدا می‌کند و به تدریج راستای پاها بهبود می‌یابد.

تمریناتی مانند اسکات اصلاحی با توپ بین زانوها، بالا آوردن پا در حالت خوابیده به پهلو، پل باسن و تمرینات تعادلی می‌توانند به اصلاح الگوی حرکتی کودک کمک کنند. این تمرینات باید به صورت منظم و تحت نظر متخصص انجام شوند تا هم ایمن باشند و هم بیشترین اثربخشی را داشته باشند. تداوم در انجام تمرینات نقش کلیدی در مشاهده نتیجه دارد.

نکته مهم این است که تمرینات اصلاحی زمانی بیشترین تاثیر را دارند که در سنین رشد انجام شوند، زیرا استخوان‌ها و مفاصل هنوز در حال شکل‌گیری هستند. اگر زانوی ضربدری شدید باشد یا با درد و اختلال عملکرد همراه شود، ممکن است علاوه بر تمرینات، روش‌های درمانی دیگر نیز مورد نیاز باشد.

سوالات متداول

 نتیجه گیری

درمان پای ضربدری کودکان به صورت مشترک با پزشکان ارتوپد و فیزیوتراپیست‌ها صورت می‌گیرد. درمان این حالت معمولاً با مدخله غیر جراحی و مداخله جراحی انجام می شود. لازم به ذکر است که درمان زانوی ضربدری کودکان به صورتی است که ممکن است طولانی مدت باشد و نیاز به صبر و پیگیری مداوم داشته باشد. همچنین، هر چه زودتر درمان آغاز شود، احتمال بهبود بیشتر است.