پارگی مینیسک زانو؛ علائم تا درمان

پارگی مینیسک زانو ازجمله شایع ترین آسیب های زانو است. ورزشکاران، به ویژه کسانی که ورزش های تماسی انجام می دهند، در معرض پارگی مینیسک زانو قرار می گیرند. با این حال هر فرد در هر سنی می تواند دچار پارگی مینیسک شود. در واقع منظور از پارگی مینیسک زانو، پارگی غضروف زانو است. در این مطلب قصد داریم تا پارگی مینیسک را مورد بررسی قرار دهیم.

آناتومی زانو

مفصل زانو یکی از پیچیده ترین مفاصل بدن است. برای تشکیل مفصل زانو سه استخوان به نام استخوان ران (فمور)، درشت نی (تیبیا)، کاسه زانو (کشکک زانو، پاتلا) به هم متصل می شوند. دو قطعه غضروف بین استخوان ران و استخوان درشت نی، به عنوان ضربه گیر عمل می کنند که به آن ها مینیسک گفته می شود. مینیسک ها بسیار محکم و لغزنده هستند و به استحکام و پایداری مفصل کمک کنند. پارگی مینیسک زانو با توجه به شکل ظاهری و همچنین محل پارگی آن تشخیص داده می شود.

علت پارگی مینیسک زانو

پارگی مینیسک زانو که جزء آسیب های زانو است، اغلب در حین ورزش اتفاق می افتد. بازیکنان ممکن است با اسکات و پیچ خوردن زانو دچار پارگی مینیسک شوند. گاهی تماس مستقیم مانند تکل رفتن نیز موجب پارگی مینیسک می شود.
افراد مسن بیشتر دچار پارگی مینیسک تخریبی می شوند. غضروف ها به مرور ضعیف و نازک می شوند و بافت های فرسوده و نازک بیشتر مستعد پارگی هستند. هر چه سن بالا می رود، احتمال بروز پارگی بیشتر می شود. گاها ممکن است هنگام بلند شدن از صندلی، این آسیب اتفاق بیفتد.

علائم پارگی مینیسک زانو

هنگام پارگی مینیسک ممکن است صدایی از داخل زانو شنیده شود، بسیاری از افراد می توانند بر روی زانو آسیب دیده راه بروند. بسیاری از ورزشکاران قادر به ادامه بازی با پارگی مینیسک هستند. زانو طی دو تا سه روز به تدریج سفت و متورم می شود.
شایعترین علائم پارگی مینیسک عبارتند از:

• درد
• سفتی و تورم
• گرفتن یا قفل شدن زانو
• قادر نبودن به تکان دادن زانو
  

بدون درمان، ممکن است قسمتی از مینیسک شل شود و به سمت مفصل حرکت کند، این موضوع می تواند منجر به لغزش، شنیدن صدا یا قفل شدن زانو شود.

تشخیص پارگی مینیسک

در صورت پارگی مینیسک، ممکن است علائم و نشانه‌ها با تأخیر ظاهر شوند و گاهی ۲۴ ساعت یا بیشتر طول بکشد تا درد و تورم آغاز شوند. به‌ویژه اگر پارگی جزئی باشد، احتمال دارد موارد زیر را تجربه کنید:

• احساسی مشابه ترکیدن در زانو
• تورم و سفتی در ناحیه زانو
• درد، به‌ویژه هنگام چرخاندن زانو
• دشواری در صاف کردن کامل زانو
• قفل شدن زانو هنگام حرکت
• حس جابجایی یا ناپایداری زانو

چه کسانی در معرض خطر پارگی مینیسک زانو هستند؟

افرادی که در معرض خطر بیشتری برای پارگی مینیسک زانو قرار دارند، شامل گروه‌های زیر هستند:

• کسانی که در ورزش‌های پرتحرک یا دارای حرکات چرخشی سریع، مانند فوتبال، بسکتبال، تنیس و اسکی شرکت می‌کنند، بیشتر در معرض این آسیب قرار دارند.
• با افزایش سن، مینیسک زانو به‌طور طبیعی فرسوده می‌شود و احتمال پارگی آن افزایش می‌یابد.
• کسانی که قبلا دچار آسیب‌دیدگی زانو شده‌اند، به‌ویژه پارگی‌های قبلی یا صدمات لیگامانی، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
• وزن بیش‌ازحد به مفصل زانو فشار وارد کرده و احتمال آسیب‌دیدگی مینیسک را افزایش می‌دهد.
• مشاغلی که نیازمند بلند کردن اجسام سنگین یا انجام حرکات مکرر خم و راست کردن زانو هستند، ممکن است خطر پارگی مینیسک را افزایش دهند.
• ناهنجاری‌های ساختاری یا ضعف در ماهیچه‌های اطراف زانو می‌توانند زانو را مستعد آسیب‌دیدگی کنند.

درمان پارگی مینیسک زانو

نحوه درمان پارگی مینیسک توسط جراح ارتوپدی، بستگی به نوع پارگی، اندازه و محل آن خواهد داشت. یک سوم قسمت خارجی مینیسک دارای جریان خون کافی است. پارگی در ناحیه “قرمز” ممکن است خود به خود بهبود یابد یا اغلب با جراحی قابل ترمیم است. پارگی طولی نمونه ای از این پارگی است. درعوض، دو سوم قسمت داخلی مینیسک فاقد جریان خون است. پارگی در قسمت “سفید” بدون مواد مغذی خون قابل ترمیم نیست.
اغلب پارگی های حاد و دردناک در غضروف های نازک و فرسوده اتفاق می افتد، زیرا این نواحی توانایی رشد دوباره ندارند. پارگی در این قسمت ها با جراحی بریده می شود. علاوه بر نوع پارگی، سن، میزان فعالیت و هرگونه آسیب دیدگی مربوط به مینیسک زانو در روند درمان نقش دارد.

بیشتر بخوانید: کیست مینیسک زانو چیست و چگونه درمان می شود؟

درمان پارگی مینیسک بدون جراحی

اگر پارگی مینیسک جزئی و در لبه خارجی آن باشد، برای ترمیم نیازی به جراحی نیست. تا زمانی که علائم طولانی مدت نشده و زانو ثابت است برای درمان نیازی به جراحی نخواهد بود.

• استراحت کردن: از فعالیتی که موجب آسیب شده است، فاصله بگیرید و مدتی استراحت کنید. ممکن است پزشک برای جلوگیری از افتادن وزن بر روی زانو استفاده از عصا را توصیه کند.

• استفاده از کمپرس یخ: چند بار در روز به مدت 20 دقیقه ازکمپرس یخ استفاده کنید. یخ را مستقیماً بر روی پوست قرار ندهید.

• مصرف داروهای ضد التهابی و غیر استروئیدی: داروهایی مانند آسپرین و ایبوپروفن موجب تسکین درد و کاهش تورم می شوند

• اوزون تراپی یک روش غیرجراحی برای درمان پارگی مینیسک زانو است که با تزریق گاز اوزون به ناحیه آسیب‌ دیده، التهاب و درد را کاهش می‌دهد و بازسازی بافت را تحریک می‌کند. این روش با بهبود جریان خون و اکسیژن‌ رسانی به مفصل زانو، عملکرد آن را بهبود می‌بخشد و برای افرادی که نمی‌خواهند یا نمی‌توانند جراحی کنند، گزینه‌ای ایمن و کم‌تهاجمی است.
• درمان پارگی مینیسک زانو با استفاده از تزریق پی آر پی (پلاسمای غنی از پلاکت) یکی از روش‌های نوین و مؤثر است که برای بازسازی بافت‌های آسیب ‌دیده استفاده می‌شود. در این روش، مقدار کمی از خون بیمار گرفته شده و پس از جداسازی پلاکت‌ها در آزمایشگاه، پلاسمای غنی از پلاکت به ناحیه آسیب‌ دیده زانو تزریق می‌شود. پلاکت‌ها حاوی فاکتورهای رشد هستند که می‌توانند بازسازی سلولی را تسریع کنند، التهاب را کاهش دهند و به تسکین درد کمک کنند.

جراحی ترمیم پارگی مینیسک توسط دکتر مهدی مقتدایی

درمان با استفاده از جراحی

اگر با درمان غیر از جراحی، علائم شما ادامه پیدا کرد، پزشک درمان‌های جراحی مینیسک زانو را به شما پیشنهاد می‌دهد. درمان جراحی به روش‌های زیر انجام می‌شود:

جراحی آرتروسکوپی زانو

جراحی آرتروسکوپی زانو یکی از شایع ترین روش های جراحی است. در این روش، پزشک از طریق برش‌های کوچک روی زانو، یک دوربین کوچک (آرتروسکوپ) را وارد مفصل زانو کرده و وضعیت مینیسک را بررسی می‌کند. بسته به شدت آسیب، پزشک می‌تواند مینیسک را ترمیم کند یا بخش‌های آسیب‌دیده را بردارد. اگر بافت مینیسک قابل ترمیم باشد، آن را می‌دوزند، در غیر این صورت بخش آسیب‌دیده با روش مینیسککتومی جزئی حذف می‌شود. این روش زمان بهبودی کوتاهی دارد و معمولاً درد و عوارض کمتری برای بیمار به دنبال دارد.

مینیسکتومی پارشیال

در این روش، بافت آسیب دیده مینیسک برش داده شده و ترمیم می شود.

ترمیم مینیسک

برخی از پارگی های مینیسک را می توان با بخیه زدن قسمت پاره شده ترمیم کرد. درمان موفق بستگی به نوع پارگی و همچنین وضعیت کلی مینیسک آسیب دیده دارد. دوره نقاهت برای ترمیم بسیار طولانی تر ازروش مینیسکتومی است.

پیوند مینیسک

در مواردی که بخش بزرگی از مینیسک به دلیل آسیب‌دیدگی شدید برداشته شده باشد یا مینیسک قابل ترمیم نباشد، بهترین جراح زانو ممکن است از روش پیوند مینیسک استفاده کند. در این روش، یک مینیسک سالم از یک اهداکننده تهیه شده و در محل آسیب‌دیده قرار می‌گیرد. این روش اغلب برای افراد جوان و فعال توصیه می‌شود که نیاز به عملکرد کامل زانو برای فعالیت‌های ورزشی یا زندگی روزمره دارند. پیوند مینیسک به بهبود عملکرد زانو و جلوگیری از ساییدگی زودرس مفصل کمک می‌کند.

اصلاح هم‌زمان ناهنجاری‌های ساختاری

گاهی اوقات پارگی مینیسک با مشکلات دیگری مانند آسیب به رباط‌ها، بی‌ثباتی زانو، یا تغییرات ساختاری مفصل همراه است. در این موارد، جراح علاوه بر درمان مینیسک، مشکلات دیگر را نیز اصلاح می‌کند. برای مثال، ممکن است آسیب رباط صلیبی یا تغییرات در زاویه زانو نیاز به مداخله جراحی داشته باشد. این درمان هم‌زمان باعث می‌شود عملکرد کلی زانو بهبود یابد و خطر بروز مشکلات آتی کاهش پیدا کند.

دوره نقاهت پس از جراحی

پس از بهبودی، پزشک تمرینات توانبخشی را تجویز می کند. برای بازگرداندن تحرک و قدرت زانو ورزش کردن ضروری است. برای بهبودی دامنه حرکتی خود ،تمریناتی را انجام دهید. تمرینات تقویتی به تدریج به برنامه توانبخشی اضافه می شوند. در اکثر موارد، توانبخشی می تواند در خانه انجام شود، ممکن است پزشک فیزیوتراپی را برای شما تجویز کند. زمان توان بخشی برای ترمیم پارگی مینیسک حدودا 3 ماه است اما برای مینیسکتومی زمان کمتری، حدودا 3 الی 4 هفته لازم است.

چه مدت پس از درمان می‌توان فعایت‌های ورزشی خود را آغاز کرد؟

برای بازگشت به سطح قبلی فعالیت‌های بدنی پس از درمان پارگی مینیسک، باید به موارد خاصی توجه کرد. یکی از مهم‌ترین این موارد این است که ابتدا باید بتوانید زانوی خود را بدون درد به طور کامل خم و صاف کنید. همچنین، هیچ‌گونه دردی نباید در هنگام انجام حرکات طبیعی مانند راه رفتن، دویدن یا پریدن در ناحیه زانو احساس کنید. این شرایط نشان‌دهنده بهبودی کافی و آمادگی زانو برای فعالیت‌های بیشتر است.

علاوه بر این، باید اطمینان حاصل کنید که تورم در زانوی آسیب‌دیده کاملا از بین رفته باشد. از دیگر عوامل مهم برای بازگشت به ورزش، تقویت عضلات اطراف زانو است تا قدرت زانوی آسیب‌دیده به اندازه زانوی سالم برسد. تنها پس از اطمینان از بهبود کامل این علائم و شرایط، می‌توان به تدریج به سطح قبلی فعالیت‌های ورزشی بازگشت.

کلام آخر

پارگی مینیسک زانو یکی از شایع ترین آسیب های زانو است. اغلب بیماران می توانند با تشخیص به موقع، درمان و توانبخشی به توانایی های قبل از آسیب برگردند. بعد از دیدن علائم پارگی مینیسک زانو هرچه سریع تر به پزشک متخصص ارتوپدی مراجعه کنید تا در اسرع وقت درمان شود.

سوالات متداول