جراحی زانو پرانتزی چگونه انجام می شود؟

 جراحی زانو پرانتزی به منظور اصلاح زانوی خمیده به سمت بیرون انجام می‌شود متخصص ارتوپد زمانی که درمان‌های غیر تهاجمی پاسخگو نباشند، انجام این عمل را توصیه می‌کند. طی این عمل، استخوان زانو در موقعیت طبیعی و تراز قرار داده می‌شود. در ادامه این مقاله به طور کامل به بررسی نحوه انجام این جراحی می‌پردازیم.

جراحی پای پرانتزی چیست؟

جراحی پای پرانتزی روشی تخصصی برای اصلاح انحراف محور اندام تحتانی است که در آن زانوها به سمت بیرون متمایل شده‌اند و فاصله بین آن‌ها هنگام ایستادن زیاد است. هدف این جراحی بازگرداندن استخوان‌ها به راستای طبیعی و توزیع متعادل وزن روی مفصل زانو است تا فشار اضافی روی مفاصل کاهش یابد و خطر آسیب‌های طولانی‌مدت مانند آرتروز زودرس پیشگیری شود.

روش جراحی بسته به سن و شدت انحراف متفاوت است. در کودکان و نوجوانان در حال رشد، ممکن است از روش هدایت رشد استفاده شود که با کنترل رشد یک سمت صفحه رشد، اصلاح تدریجی انجام می‌شود. در بزرگسالان و موارد شدید، استئوتومی انجام می‌شود که در آن استخوان‌ها برش داده شده و در زاویه مناسب ثابت می‌شوند تا محور پا اصلاح شود. این جراحی باعث بهبود ظاهر پا، کاهش درد و افزایش راحتی در راه رفتن و فعالیت‌های روزمره می‌شود.

جهت مشاوره در مورد جراحی پای پرانتزی با دکتر مهدی مقتدائی با شماره زر تماس بگیرید.

جراحی پای پرانتزی در چه شرایطی انجام می‌شود؟

جراحی پای پرانتزی زمانی انجام می‌شود که انحراف پاها شدید باشد و با روش‌های غیرجراحی مانند تمرینات اصلاحی، بریس یا کفش طبی بهبود پیدا نکند. اگر فاصله بین زانوها هنگام ایستادن بیش از حد طبیعی باشد و محور اندام تحتانی دچار تغییر قابل توجه شود، بررسی جراحی ضروری است.

علاوه بر ظاهر نامناسب، جراحی زمانی توصیه می‌شود که پای پرانتزی باعث درد زانو، خستگی زودرس، مشکلات در راه رفتن یا ساییدگی زودهنگام مفصل زانو شود. همچنین در موارد یک‌طرفه یا پیش‌رونده بودن انحراف، بهترین دکتر پای پرانتزی ممکن است جراحی را برای جلوگیری از آسیب‌های بلندمدت مفصل توصیه کند. هدف از جراحی اصلاح راستای پا، توزیع یکنواخت وزن روی مفصل زانو و پیشگیری از مشکلات حرکتی و آرتروز زودرس است.

بیشتر بخوانید:درمان پای پرانتزی کودکان

آیا زانوی پرانتزی بدون جراحی درمان می‌شود؟

بله، در برخی موارد زانوی پرانتزی بدون جراحی قابل بهبود است؛ اما این موضوع به شدت انحراف، سن فرد و علت اصلی مشکل بستگی دارد. در کودکان و موارد خفیف، گاهی با اصلاح الگوی راه رفتن، فیزیوتراپی، تمرین‌های اصلاحی یا استفاده از بریس می‌توان وضعیت را بهتر کرد. با این حال، اگر انحراف شدید باشد یا ساختار استخوانی درگیر باشد، معمولاً درمان قطعی بدون جراحی امکان‌پذیر نیست و نیاز به بررسی ارتوپد دارد.

انواع روش‌های جراحی زانو پرانتزی

انواع روش‌های مختلفی برای جراحی زانوی پرانتزی وجود دارد که با توجه به شرایط خاص بیمار و تشخیص ارتوپد تعیین می‌شود. در ادامه انواع روش‌های جراحی اصلاحی پای پرانتزی را تشریح خواهیم کرد:

جراحی زانو پرانتزی با پلیت داخلی و پیچ

این روش جراحی به منظور اصلاح ناهنجاری ساده انجام می‌شود. این جراحی کم تهاجمی بوده و تحمل وزن جزئی پس از این جراحی مجاز است همچنین دوران نقاهت کوتاهی دارد. این نوع جراحی فقط در موارد که در ادامه اشاره می شود، مناسب است:

زمانی که استخوان درشت‌نی دچار واروس یا خمیدگی باشد.

انحنای زانو کمتر از 12 درجه باشد.

زانوی بیمار هیچ تغییر شکل چرخشی‌ای نداشته و دچار پوکی استخوان نباشد. 

جراحی زانو پرانتزی با میله‌گذاری داخل مدولاری

در جراحی زانوی پرانتزی می‌توان از میله‌های IM برای جایگذاری داخلی استفاده کرد. در این روش یک میله از جنس تیتانیوم در سوراخ توخالی استخوان درشت نی قرار داده می‌شود. سپس از پیچ‌های مخصوص برای ثابت کردن استخوان‌ها در موقعیت تراز و ایده ال استفاده می‌شود. این روش جراحی برای ناهنجاری ها و مشکلات بزرگ مناسب نیست.

جراحی زانو پرانتزی با فیکساسیون داخلی

در این روش جراحی از استخوان ران به عنوان کمک کننده در اصلاح پای پرانتزی استفاده می‌شود. این تکنیک جراحی در ناهنجاری‌های بزرگ به کار می‎رود هر دو استخوان ران و درشت‌نی تراز شده و نتیجه مثبتی به دنبال دارد. این روش جراحی زانوی پرانتزی در بیماران مسن‌ که بهبود سریع‌تر مد نظر است، توصیه می‌شود.

جراحی زانو پرانتزی به روش تثبیت خارجی دایره‌ای

فریم‌های دایره‌ای وجود دارند که ابزاری همه‌کاره برای اصلاح بدشکلی زانو هستند و بسیاری از ناهنجاری‌ها را به‌طور هم‌زمان اصلاح می‌کنند. بنابراین، بیمارانی که شدت خمیدگی و پیچ خوردگی در درشت نی آنان زیاد است می‌توانند از این روش جراحی استفاده کنند.

همچنین این روش برای کسانی که اختلاف طول پاها دارند کاربردی است. در این روش بیماران می‌توانند بلافاصله پس از جراحی راه بروند.

مزایای جراحی زانو پرانتزی

جراحی زانوی پرانتزی مزایای بسیاری به همراه دارد که در ادامه به آن اشاره خواهیم کرد:

جراحی زانوی پرانتزی از تخریب بیشتر غضروف مفصلی پیشگیری می‌کند.

جراحی زانوی پرانتزی شکل ظاهری پاها را اصلاح می‌کند.

زانو درد شدید پس از این جراحی کاهش پیدا می‌کند.

جراحی زانوی پرانتزی، از تعویض کامل مفصل زانو جلوگیری می‌کند.

بیشتر بخوانید: درمان زانوی ضربدری

کاندیدای مناسب جراحی زانو پرانتزی

این مدل جراحی برای افراد جوان تجویز می‌شود. همچنین برای انجام عمل پای پرانتزی باید شرایط زیر را داشته باشند:

• بیمار نباید دچار اضافه وزن شدید یا کمبود وزن شدید باشد.
• کاندید جراحی زانوی پرانتزی باید زیر 60 سال سن داشته باشد.
• فرد نباید به بیماری‌هایی مانند: آرتریت روماتوئید یا سایر بیماریهای روماتیسمی مبتلا باشد.
• احساس درد فقط در یک سمت زانو باشد.
• زانو درد باید به هنگام حرکت فزاینده باشد.
• زانوهای شخص باید دامنه حرکتی مناسبی داشته باشد 
• جراحی زانوی پرانتزی، فقط باید توسط متخصص ارتوپدی تجویز شود.

بهترین سن برای جراحی پای پرانتزی

بهترین سن برای جراحی پای پرانتزی در دوران کودکی و پیش از بلوغ استخوانی است، زیرا استخوان‌ها هنوز در حال رشد هستند و امکان استفاده از روش‌های کم‌تهاجمی مانند هدایت رشد وجود دارد. این سن بین ۶ تا ۱۲ سالگی است، زمانی که اصلاح تدریجی با رشد طبیعی کودک بیشترین اثرگذاری و کمترین عوارض را دارد.

در نوجوانان یا بزرگسالانی که رشد استخوان‌ها کامل شده است، جراحی به شکل استئوتومی انجام می‌شود، یعنی استخوان برش داده شده و در زاویه مناسب ثابت می‌شود. این روش پیچیده‌تر است و دوره نقاهت طولانی‌تری دارد، اما همچنان می‌تواند درد، اختلال در راه رفتن و خطر آسیب مفصل را کاهش دهد.

به طور خلاصه، سنین کودکی بهترین زمان برای اصلاح پای پرانتزی هستند، زیرا امکان استفاده از روش‌های هدایت رشد و نتیجه طبیعی‌تر وجود دارد، در حالی که در سنین بالاتر جراحی تهاجمی‌تر و زمان‌بری بیشتری دارد.

مراقبت‌های قبل از جراحی پای پرانتزی

قبل از جراحی پای پرانتزی، آماده‌سازی صحیح کودک یا بیمار اهمیت زیادی دارد تا عمل با ایمنی بالا انجام شود و عوارض کاهش یابد. رعایت نکات پیش از عمل به تسریع بهبود و کاهش خطر عفونت و مشکلات بعدی کمک می‌کند.

• بررسی سابقه بیماری‌ها، داروها و آلرژی‌ها قبل از جراحی ضروری است.
• آزمایش خون، ادرار و در صورت نیاز تصویربرداری برای ارزیابی وضعیت استخوان‌ها و سلامت عمومی.
• داروهای ضد انعقاد یا مکمل‌هایی که خونریزی را تشدید می‌کنند باید با نظر پزشک تنظیم شوند.
• رعایت زمان ناشتا بودن قبل از عمل طبق دستور پزشک برای ایمن بودن بیهوشی الزامی است.
• توضیح روند عمل و مراقبت‌های بعد از جراحی به کاهش اضطراب کمک می‌کند.
• لباس‌های آزاد و بدون زیپ یا دکمه برای روز عمل راحتی بیشتری ایجاد می‌کند.
• بررسی وضعیت تنفسی و قلبی برای اطمینان از بیهوشی ایمن.
• هماهنگی برای رفت و آمد بیمار و همراه بعد از جراحی ضروری است.
• قبل از جراحی از انجام فعالیت‌های شدید که احتمال آسیب به پا را افزایش می‌دهند خودداری شود.
• مثل عصا یا بریس‌ها برای استفاده پس از جراحی آماده باشد.

عوارض احتمالی جراحی پای پرانتزی

جراحی پای پرانتزی مانند هر عمل جراحی دیگری ممکن است با برخی عوارض و ریسک‌ها همراه باشد، اگرچه با رعایت اصول جراحی و مراقبت‌های بعدی این خطرات کاهش می‌یابند. یکی از شایع‌ترین عوارض، عفونت محل جراحی است که می‌تواند منجر به التهاب، درد و نیاز به درمان دارویی یا حتی جراحی مجدد شود. رعایت بهداشت محل زخم و مصرف آنتی‌بیوتیک طبق دستور پزشک در پیشگیری از آن نقش مهمی دارد.

خونریزی یا تجمع خون در محل برش استخوان نیز ممکن است رخ دهد. این مشکل با مراقبت‌های اولیه، استفاده از بانداژ مناسب و کنترل فشار خون قابل مدیریت است، اما در برخی موارد نیاز به تخلیه خون تجمع‌یافته وجود دارد.

یکی دیگر از عوارض احتمالی، کندی یا تاخیر در جوش خوردن استخوان است، به ویژه در نوجوانان یا بزرگسالانی که استئوتومی انجام می‌دهند. عوامل مؤثر شامل تغذیه ضعیف، مصرف دخانیات یا اختلالات متابولیک هستند.

احتمال آسیب عصبی یا عروقی به دلیل نزدیکی اعصاب و رگ‌ها به محل برش وجود دارد که می‌تواند باعث بی‌حسی موقت یا گاهی مشکلات دائمی شود، هرچند این عارضه نادر است.

در نهایت، ممکن است انحراف جزئی باقی بماند یا نیاز به اصلاح مجدد باشد، به ویژه اگر جراحی در سن بالاتر یا با انحراف شدید انجام شده باشد. با انتخاب جراح متخصص، رعایت مراقبت‌های قبل و بعد از عمل و پیگیری دقیق وضعیت پاها، بیشتر این عوارض قابل پیشگیری و مدیریت هستند.

جراحی زانوی پرانتزی چقدر موفقیت‌آمیز است؟

جراحی زانوی پرانتزی در بیشتر افراد موفقیت بالایی دارد و می‌تواند به اصلاح فرم پا، کاهش درد و بهبود راه‌رفتن کمک کند. البته نتیجه نهایی به شدت انحراف، سن بیمار و مهارت جراح بستگی دارد. اگر معاینه دقیق انجام شود و مراقبت‌های بعد از عمل هم جدی گرفته شود، معمولاً نتیجه رضایت‌بخش و ماندگار خواهد بود.

بعد از جراحی زانوی پرانتزی چه کارهایی ممنوع است؟

بعد از جراحی زانوی پرانتزی رعایت چند نکته مهم است تا روند بهبودی سریع‌تر و بدون عارضه طی شود. برخی کارها در دوره نقاهت ممنوع یا بسیار محدود هستند و باید فقط با اجازه پزشک انجام شوند.

• فشار آوردن زیاد روی پا و راه رفتن بدون اجازه پزشک
• ورزش‌های سنگین، دویدن و پریدن در هفته‌های اول
• نشستن طولانی‌مدت یا قرار گرفتن در یک وضعیت ثابت
• بلند کردن اجسام سنگین
• بی‌توجهی به داروها و فیزیوتراپی
• خیس شدن یا دستکاری زخم قبل از ترمیم کامل
• رانندگی تا زمانی که پزشک اجازه نداده است

در این دوره، بهتر است استراحت، مراقبت از زخم و انجام دقیق توصیه‌های متخصص ارتوپدی را جدی بگیرید تا نتیجه جراحی بهتر و ماندگارتر باشد.

سوالات متداول

نتیجه گیری

جراحی زانوی پرانتزی ممکن است از نیاز به جراحی بزرگ‌تر در آینده جلوگیری کند. به‌عنوان‌ مثال اگر زانوی پای پرانتزی اصلاح‌ نشود، ممکن است افراد در آینده مجبور به انجام تعویض مفصل زانو شوند. با وجود اینکه جراحی تعویض کامل مفصل زانو می‌تواند نتایج مطلوبی به دنبال داشته باشد اما مطمئناً به‌اندازه حفظ زانوی طبیعی مفید نخواهد بود جراحی زانوی پرانتزی می‌تواند پادزهری برای پیشگیری از جراحی های ثانویه باشد