جراحی آرتروز زانو چه زمانی لازم است؟

جراحی آرتروز زانو برای خیلی‌ها نقطه پایانی دردهای طولانی و شروع دوباره راه رفتن بدون محدودیت است؛ اما قبل از رسیدن به این تصمیم، همیشه یک سوال مهم ذهن را مشغول می‌کند: آیا واقعاً زمان جراحی رسیده؟ آرتروز زانو کم‌کم شروع می‌شود، اما می‌تواند زندگی روزمره را چنان تحت تأثیر قرار دهد که حتی ساده‌ترین کارها مثل بالا رفتن از پله یا نشستن روی صندلی سخت شود. همین‌جاست که جراحی به‌عنوان یک راه‌حل جدی وارد میدان می‌شود. در این مقاله بیشتر با جراحی آرتروز زانو آشنا خواهید شد.

جراحی آرتروز زانو چیست؟

عمل آرتروز زانو یعنی زمانی که غضروف زانو آن‌قدر آسیب دیده که دیگر با دارو و فیزیوتراپی و روش‌های معمول نمی‌توان درد و محدودیت حرکتی را کنترل کرد، پزشک با یک عمل جراحی سعی می‌کند شرایط زانو را بهتر کند. این جراحی می‌تواند بسته به شدت آرتروز، ترمیم غضروف باشد، صاف کردن سطوح تخریب‌ شده باشد یا در مراحل بسیار پیشرفته، تعویض بخشی از مفصل یا کل مفصل انجام شود.

هر یک از مفاصل زانو شما از استخوان های قسمت بالایی و پایینی ساق، رباط ها و تاندون های قوی که به تثبیت زانو کمک می کنند، غضروف و مایعات روان کننده و کشکک (کشکک زانو) تشکیل شده است. عضلات اطراف زانو نیز به تثبیت و محافظت از مفصل کمک می کنند. هنگامی که به آرتروز مبتلا هستید، غضروف مفصل فرسوده می شود، مایعات روان کننده کاهش می یابد، فضای بین استخوان های مفصل باریک می شود و همه اینها منجر به آسیب به این استخوان ها می شود. در نهایت، استخوان‌های مفصل شروع به ساییدگی روی یکدیگر می‌کنند که با فرسایش و درد زانو همراه است.

انواع مختلفی از آرتروز وجود دارد، از جمله آرتریت روماتوئید و آرتریت پسوریاتیک، اما شایع ترین نوع آرتروز، دژنراتیو است. این یک بیماری پیشرونده است و بسته به مرحله و شدت بیماری، درمان های مختلفی برای آن وجود دارد. انواع شدیدتر آرتروز اغلب با جراحی، به ویژه جراحی تعویض مفصل زانو، درمان می شوند.

آرتروز زانو چگونه ایجاد می شود؟

آرتروز زانو زمانی ایجاد می شود که غضروف زانو دچار آسیب شده باشد. غضروف مفصلی، باعث می شود تا استخوان های زانو بتوانند به راحتی روی یکدیگر حرکت کنند. در صورت از بین رفتن غضروف، استخوان ها در تماس مستقیم با یکدیگر قرار می گیرند و دچار فرسایش و ساییدگی می شوند.

فرسودگی و سایش استخوان ها با درد، التهاب و ناراحتی همراه است و می تواند دامنه حرکات فرد را محدود و تکان دادن پا را دشوار کند. آرتروز زانو یک بیماری پیشرونده است و باید در هر مرحله، برای درمان آن اقدام شود.

تفاوت جراحی آرتروز زانو با تعویض مفصل

درک تفاوت جراحی آرتروز زانو با تعویض مفصل زانو کمک می‌کند بدانید هر کدام برای چه شرایطی مناسب‌تر است. هر دو روش برای کاهش درد و بهبود حرکت انجام می‌شوند، اما میزان تخریب مفصل و نوع درمان در آن‌ها متفاوت است.

مورد مقایسه	جراحی آرتروز زانو	تعویض مفصل زانو
هدف اصلی	ترمیم، اصلاح یا کاهش فشار روی مفصل	جایگزین کردن کل مفصل آسیب‌دیده با مفصل مصنوعی
مناسب برای	آرتروز خفیف تا متوسط	آرتروز شدید و تخریب کامل غضروف
نوع جراحی	آرتروسکوپی، استئوتومی یا روش‌های ترمیمی	تعویض کامل یا نیمه مفصل
میزان تهاجمی بودن	کمتر تهاجمی	جراحی بزرگ و تهاجمی‌تر
مدت زمان بهبودی	کوتاه‌تر	طولانی‌تر
نتیجه نهایی	کاهش درد و بهبود حرکت اما نه دائمی	کاهش قابل توجه درد و نتیجه طولانی‌مدت
میزان ماندگاری اثر	وابسته به سبک زندگی و شدت آرتروز	۱۰ تا ۲۰ سال ماندگاری بالای پروتز
افراد مناسب	افراد جوان‌تر یا با آرتروز محدود	افراد با آرتروز پیشرفته و محدودیت شدید حرکت
هزینه	کمتر	بیشتر
ریسک جراحی	کمتر	بیشتر به دلیل وسعت عملانتا

جراحی آرتروز زانو چگونه انجام می‌شود؟

جراحی آرتروز زانو بسته به شدت آسیب، به روش‌های مختلفی انجام می‌شود، اما هدف همه آن‌ها کاهش درد و بهتر شدن حرکت زانو است. در روش‌های ساده‌تر مثل آرتروسکوپی، پزشک چند برش کوچک روی زانو ایجاد می‌کند و با دوربین ریز وارد مفصل می‌شود تا بخش‌های آسیب‌دیده را تمیز یا صاف کند. این کار بیشتر برای کسانی انجام می‌شود که آرتروز خفیف‌تر دارند و می‌خواهیم فشار اضافی روی زانو را کم کنیم.

در بعضی افراد، پزشک از روش استئوتومی استفاده می‌کند. در این روش استخوان‌های اطراف زانو کمی برش داده و در زاویه جدید قرار داده می‌شوند تا وزن بهتر روی مفصل پخش شود. این کار به‌خصوص برای افراد جوان‌تر یا کسانی که آرتروز در یک بخش از زانو بیشتر است مناسب است. هدف این جراحی این است که فشار از روی قسمت خراب‌شده برداشته شود و فرد بتواند چند سال دیگر بدون نیاز به تعویض مفصل زندگی کند.

در مراحل خیلی پیشرفته آرتروز، بخش زیادی از غضروف از بین رفته و تنها راه، تعویض جزئی یا کامل مفصل است. در این روش، قسمت‌های فرسوده استخوان و غضروف برداشته می‌شود و پروتزهای مخصوص جای آن‌ها قرار می‌گیرد تا زانو دوباره بتواند به شکل نرم و بدون درد حرکت کند. هر کدام از این روش‌ها بسته به سن، شدت بیماری و نظر پزشک انتخاب می‌شود تا بهترین نتیجه برای فرد به‌دست آید.

انواع جراحی آرتروز زانو

درمان آرتروز زانو در وقع با دو روش جراحی و غیر جراحی ممکن است. درمان های غیر جراحی آرتروز زانو زمانی کاربرد دارند که مشکل زانو شدید نباشد. در صورت شدید بودن عارضه، پزشک جراحی را توصیه می کند. برای درمان آرتروز زانو با جراحی، چند روش مختلف وجود دارد که در ادامه آنها را بررسی می کنیم:

جراحی تعویض مفصل زانو

بیماران مبتلا به آرتروز متوسط ​​تا شدید زانو که گزینه‌های درمانی غیرجراحی برای آنها کارساز نیست، ممکن است به جایگزینی کامل مفصل زانو نیاز داشته باشند. جراحی تعویض مفصل زانو شامل بریدن انتهای آسیب دیده استخوان درشت نی (استخوان ساق پا) و استخوان ران و پوشاندن هر دو آنها با پروتز است. مفصل زانو با مفصل مصنوعی جایگزین می شود. سطوح جدید به آرامی در مقابل یکدیگر حرکت می کنند و یک مفصل زانو کاربردی ایجاد می کنند. بهبود نسبی 4 تا 6 هفته طول می کشد و بهبودی کامل ممکن است از چند ماه تا یک سال زمان ببرد.

تعویض مفصل نیمه زانو

جراحی تعویض مفصل نیمه زانو، فقط بخش آسیب دیده مفصل زانو را با حفظ مناطق سالم درمان می کند. این جراحی فقط برای تعداد کمی از افراد مناسب است، و بیمارانی که زانوهایشان به خوبی در یک راستا قرار نگرفته باشند ممکن است واجد شرایط نباشند. در مقایسه با تعویض کامل مفصل زانو، تعویض مفصل نیمه زانو کمتر تهاجمی است، بنابراین درد کمتری دارد و به زمان بهبودی کمتری نیاز دارد. با این حال، تعویض مفصل نیمه زانو به اندازه تعویض کامل زانو برای کاهش درد موثر نیست.

آرتروسکوپی زانو

جراحی آرتروسکوپی زانو نوعی جراحی است که طی آن جراح که یک برش کوچک در زانو ایجاد می کند و آسیب دیدگی غضروف را درمان می کند. در زانوی مبتلا به آرتروز، نقش بسیار محدودی برای آرتروسکوپی وجود دارد و نتایج این جراحی تا حدی غیر قابل پیش بینی است.

استئوتومی زانو

جراحی استئوتومی زانو روش شامل بریدن استخوان و تغییر جهت زانو است. این جراحی برای تعداد محدودی از افراد جوان که از نظر جسمی فعال هستند و عواملی مانند هم ترازی نامناسب زانوی آنها باعث ساییدگی و پارگی شدید فقط در یک طرف مفصل زانو شده است مناسب است. در طول استئوتومی زانو، جراح استخوان ران یا درشت نی (استخوان ساق پا) را برش می دهد اصلاحات مورد نظر را انجام می دهد. این جراحی تراز زانو را اصلاح می کند تا فشار را از ناحیه آسیب دیده زانو کم کند. هدف این جراحی، کاهش درد و کند کردن پیشرفت آرتروز است.

مدت زمان بهبودی بعد از جراحی آرتروز زانو

زمان بهبودی بعد از جراحی آرتروز زانو به نوع جراحی بستگی دارد، اما در بیشتر افراد بین چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد. اگر جراحی از نوع آرتروسکوپی یا روش‌های کم‌تهاجمی باشد، فرد طی 2 تا 6 هفته می‌تواند به فعالیت‌های روزمره سبک برگردد. در این مدت تورم و درد به‌تدریج کاهش پیدا می‌کند و دامنه حرکتی زانو بهتر می‌شود.

اما در روش‌های ترمیمی یا استئوتومی که تهاجمی‌تر هستند، روند بهبود ممکن است چند ماه ادامه پیدا کند. فیزیوتراپی، تقویت عضلات و رعایت دقیق توصیه‌های پزشک نقش بسیار مهمی در سریع‌تر شدن روند بهبودی دارند. افراد طی 3 تا 6 ماه به سطح قابل قبولی از فعالیت می‌رسند و بهبودی کامل ممکن است تا یک سال ادامه داشته باشد.

بهترین جراح آرتروز زانو

زانو عضوی بسیار مهم و حساس است و در صورت بروز مشکل در این عضو، لازم است تا به بهترین جراح زانو مراجعه کنید. دکتر مهدی مقتدایی، متخصص جراحی زانو، با سالها تجربه در حوزه جراحی زانو و درمان بیماری های زانو، می تواند در بهبود آسیب های ارتوپدی مربوط به زانو به شما کمک کند. در صورت نیاز به مشاوره، می توانید با مطب دکتر مهدی مقتدایی تماس حاصل فرمایید.

جراحی آرتروز زانو چه زمانی توصیه می‌شود؟

جراحی آرتروز زانو زمانی توصیه می‌شود که درد و محدودیت حرکتی آن‌قدر شدید شود که زندگی روزمره را مختل کند و دیگر درمان‌های غیرجراحی مثل دارو، ورزش یا تزریق‌ها تاثیر قابل توجهی نداشته باشد. اگر مفصل زانو فرسودگی زیادی پیدا کرده باشد، فرد هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله یا حتی نشستن دچار درد مداوم شود و عکس‌ برداری‌ها نشان دهد غضروف به‌شدت آسیب دیده است، پزشک جراحی را بهترین گزینه می‌داند. این توصیه مخصوص کسانی است که علائمشان پیش‌ رونده است و نمی‌توانند فعالیت‌های عادی را بدون درد انجام دهند.

سخن پایانی

در نهایت، باید بگوییم که جراحی آرتروز زانو یک راهکار موثر برای کسانی است که درد شدید و محدودیت حرکت، زندگی روزمره‌شان را تحت تاثیر قرار داده و دیگر روش‌های غیرجراحی جوابگو نیست. این جراحی می‌تواند درد را به‌طور چشمگیر کاهش دهد، حرکت زانو را بهتر شود. البته برای رسیدن به بهترین نتیجه، تصمیم به جراحی باید با بررسی دقیق وضعیت مفصل، سن، سبک زندگی و مشورت با پزشک گرفته شود.

سوالات متداول