زانوی ضربدری در کودکان + علت و علائم

زانوی ضربدری در کودکان به وضعیتی اطلاق می‌شود که در آن زانوها به سمت داخل خمیده شده و مچ‌ها از هم فاصله دارند. این عارضه در اغلب کودکان وجود دارد و بسیار نگران کننده نیست. اما در صورت عدم درمان، ممکن است فرد را در بزرگسالی دچار مشکل کند در ادامه این مقاله علل و علائم این عارضه را بررسی خواهیم کرد.

زانوهای ضربدری در کودکان چگونه است؟

 عارضه زانوی ضربدری در کودکان و حالت پای پرانتزی کاملاً طبیعی است و با تقویت سیستم اسکلتی عضلانی کودک با مرور زمان بهبود پیدا می‌کند. پای کودکان بعد از ۴ سالگی، حالت طبیعی به خود می‌گیرد که این اتفاق در برخی از کودکان ممکن است تا سن هفت سالگی به تاخیر بیفتد. در ادامه صحبت های آقای دکتر را در مورد زانوی ضربدری مشاهده می‌کنید:

علت زانوهای ضربدری در کودکان چیست؟

بروز عارضه زانوی ضربدری در کودکان به عوامل مختلفی بستگی دارد که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

اضافه وزن

سیستم اسکلتی عضلانی کودکان به مرور زمان قدرتمند می‌شود. اما در سنین پایین‌تر پاها توانایی کافی برای تحمل وزن کودک در حالت ایستاده را ندارد. بنابراین اضافه وزن موجب بروز عارضه زانوی ضربدری در کودکان چاق می‌شود.

عفونت‌های استخوانی

یکی از دلایل بروز عارضه زانوی ضربدری، عفونت‌هایی مانند کورک استخوانی است که اگر به درستی درمان نشوند، می‌توانند به استخوان‌ها آسیب برسانند و بیماری زانوی ضربدری در کودکان را ایجاد کند.

بیشتر بخوانید: درمان پای پرانتزی در کودکان

نرمی استخوان

یکی از عوامل ایجاد زانوی ضربدری در کودکان، نرمی استخوان است. زمانی که بدن کودک فاقد مقدار کافی ویتامین دی باشد، این عارضه رخ می‌دهد.

مشکلات ژنتیکی

گاهی اوقات اختلالات ژنتیکی و ناهنجاری‌ها باعث ایجاد زانوهای ضربدری می‌شود که پیش از تولد تشخیص داده نمی‌شوند.

ضربه شدید به استخوان و آسیب ‌دیدگی 

آسیب‌های شدید استخوانی در دوره رشد ممکن است منجر به ایجاد زانوی ضربدری شود.

تغذیه نامناسب

کمبودهای تغذیه‌ای در دوران کودکی از عوامل ایجاد پای ضربدری در بزرگسالی است. بیماریهای مانند: اسکوربوت یا کمبود ویتامین c، نرمی استخوان و… ناشی از کمبودهای تغذیه ای دوره های اولیه زندگی کودک است.

بیشتر بخوانید: درمان زانوی ضربدری

علائم زانوهای ضربدری در کودکان چیست؟

تغییر شکل ظاهری زانو مهمترین علامت زانوی ضربدری در کودکان است این عارضه موجب درد، لنگ زدن و اختلال در راه رفتن می‌شود. درد ناشی از زانوی ضربدری؛ لگن و مچ پا را نیز درگیر می‌کند. این عارضه موجب ساییده شدن لایه غضروفی زانو شده و کودک در معرض آرتروز زودرس قرار می‌‌گیرد. در ادامه به برخی از رایج‌ترین نشانه‌های این عارضه اشاره خواهیم کرد: 

• راه رفتن غیر عادی
• درد در زانو
• سایش دائمی زانوها به یکدیگر
• فاصله مچ پا از همدیگر
• سختی در راه رفتن
• لنگیدن
• پاهای جدا از هم در زمان ایستادن

عوارض زانوی ضربدری در کودکان چیست؟ 

بیماری زانوی ضربدری در کودکان اگر به موقع درمان نشود ممکن است عوارضی به همراه داشته باشد که کودک را دچار مشکلات بسیاری کند در ادامه به برخی از عوارض زانوی ضربدری در کودکان اشاره خواهیم کرد: 

لنگیدن در حین راه رفتن و از اصلی ترین عوارض بیمار زانوی ضربدری در کودکان است.

بیمار زانوی ضربدری در کودکان موجب سفتی و سختی مفاصل می‌شود.

بیشتر بخوانید: جراحی زانوی پرانتزی

کودکانی که به بیماری زانوی ضربدری مبتلا هستند در زانو های خود دچار درد می‌شوند.

احساس درد در ناحیه باسن از عوارض زانوی ضربدری در کودکان به شمار می‌رود.

درد شدید در مچ پا از دیگر عوارض زانوی ضربدری است.

طول پاهای کودکان مبتلا به زانوی ضربدری نابرابر می‌شود.

یکی دیگر از عوارض زانوی ضربدری در کودکان عدم تعادل به هنگام ایستادن است.

تشخیص زانوی ضربدری در کودکان چگونه است؟

تشخیص زانوی ضربدری در کودکان با بررسی بالینی و معاینه دقیق پاها توسط پزشک انجام می‌شود. پزشک نحوه قرارگیری زانوها هنگام ایستادن و راه رفتن، فاصله مچ پاها و زاویه بین ران و ساق را بررسی می‌کند. در این معاینه، مشخص می‌شود که آیا زانوها انحراف طبیعی دارند یا وضعیت غیرطبیعی و قابل توجه است.

در موارد لازم، پزشک از تصویربرداری با اشعه ایکس استفاده می‌کند تا زاویه استخوان‌ها و محور پاها دقیق‌تر مشخص شود. این کار کمک می‌کند شدت انحراف، وضعیت رشد استخوان‌ها و نیاز به درمان غیرجراحی یا جراحی ارزیابی شود. تشخیص به موقع باعث می‌شود برنامه درمانی مناسب انتخاب شود و اصلاح زانو با کمترین مشکل و در سن مناسب انجام گیرد.

راه‌های اصلاح انحراف زانو در کودکان

اصلاح انحراف زانو در کودکان معمولا بسته به شدت مشکل و سن کودک انجام می‌شود و هدف آن بازگرداندن محور طبیعی پا و جلوگیری از مشکلات حرکتی در آینده است. در بسیاری از کودکان، زانوهای ضربدری در سنین پایین به‌طور طبیعی با رشد استخوان‌ها اصلاح می‌شوند، اما در موارد شدید یا ادامه‌دار، نیاز به مداخله وجود دارد.

روش‌های اصلاح غیرجراحی

• تمرینات تقویتی و کششی: تمرینات مخصوص تقویت عضلات ران و باسن می‌تواند به بهبود وضعیت زانو کمک کند.
• استفاده از ارتوز و کفش مناسب: برخی کفش‌ها یا بریس‌ها محور پا را اصلاح کرده و فشار روی زانو را کاهش می‌دهند.
• کنترل وزن و فعالیت بدنی مناسب: اضافه وزن می‌تواند فشار روی زانو را بیشتر کند، بنابراین حفظ وزن مناسب و انجام فعالیت‌های کم‌فشار مفید است.

روش‌های درمان جراحی

در موارد شدید که اصلاح طبیعی یا غیرجراحی کافی نباشد، جراحی محدود به تغییر محور استخوان‌ها یا اصلاح رشد استخوان انجام می‌شود. این روش معمولا برای کودکان بزرگ‌تر یا موارد مقاوم توصیه می‌شود و با برنامه توانبخشی پس از عمل همراه است تا بهترین نتیجه حاصل شود. رعایت این روش‌ها باعث می‌شود انحراف زانو کاهش یافته و کودک با حرکت طبیعی و بدون درد رشد کند.

زمان مناسب مراجعه به پزشک برای درمان زانو

اگر انحراف زانو در کودک بیشتر از حد طبیعی باشد یا با گذر زمان اصلاح نشود، بهتر است هرچه سریع‌تر به پزشک متخصص مراجعه شود. معمولاً اگر بعد از سن ۴ تا ۵ سالگی زانوها همچنان حالت ضربدری دارند یا با افزایش سن شدیدتر می‌شوند، نیاز به بررسی دقیق وجود دارد.

همچنین در صورتی که کودک هنگام راه رفتن دچار لنگش یا درد زانو شود، فعالیت‌های روزمره او محدود شود یا انحراف زانو در مدت کوتاه تشدید شده باشد، مراجعه فوری ضروری است. تشخیص زودهنگام و شروع درمان مناسب شانس اصلاح کامل و جلوگیری از مشکلات حرکتی و دردهای آینده را افزایش می‌دهد.

سوالات متداول

نتیجه گیری

بروز عارضه زانوهای ضربدری در کودکان در سنین پایین بسیار شایع است که عدم تکامل سیستم اسکلتی و عضلانی از اصلی ترین دلیل ایجاد آن است اما بعد از سن ۴ سالگی، پای کودک در حالت طبیعی قرار می‌گیرد در صورت ادامه دارد بودن علائم این عارضه ،مراجعه به متخصص ارتوپد ضرورت دارد.